Borrar Mensaje XAVI VIALREYO
email  CURSU@WANADOO.ES
www  http://asturies.gugara.com/axenciacpn
Fecha  18/05/2008 17:25
  • Host: No mostrado/ Not shown
  • IP: No mostrado/ Not shown
  • Navegador: Internet Explorer 6.x
  • S.O.: Windows XP

VOCABULARIU LA LLINGUA ASTURIANA EN SALAMANCA
Publicidad
Vocabulariu del asturianu de Salamanca:



ABALAR: escapar, marchar.
ABALDONAR: axitar.
ABALLAR: mover una cosa por nun tar bien suxeta, despertar, llevantar, sacar el rebañu de tarde o
nueche, axitar o tremolar un líquidu o pastia, separtar la paya y maleza del granu, baltiar,
llevar, tresportar.
ABALLASE: despertase, llevantase.
ABANGAR: inclinar, torcer, doblar
ABAÑAR: cribar la semiente.
ABARAÑAR: recoyer los baraños o maraños d’herba que queden en fila en segando los praos.
ABARBECHAR: dexar en barbechu.
ABARCAR: abrazar, algamar o pañar colos brazos.
ABARCASE: abrazase, conformase.
ABARCUCIA: querer abrazar o algamar too, avaricia.
ABARCUZAR: algamar colos brazos, abrazar, querer daqué naguando por ello.
ABARULLAR: embarullar, desordenar.
ABASTO: alverbiu de cantidá, abondamente.
ABATANAR: trabayar el batán, dar una paliza.
ABERRACAR: dar berríos, berrar, glayar.
ABOCADAR: coyer o pañar un bon cachu de daqué.
ABOCAR: abrir la boca.
ABOFETEGÁU-ADA: atontáu.
ABOLLAR: engordar, ponese curvu o redondu.
ABOLLECER: engordar, ponese con forma de fogaza o bollu.
ABONDAR: haber o tener abondo de daqué.
ABONDU-A: cantidá grande, bastante o suficiente.
ABUBILLA: bubiella, ave de picu llargu y corvu.
ABURACAR: afuracar, facer furacos o buracos.
ABURRANCÁU-ADA: de mal humor, ponese como un burru.
ACABÓSE: esto ye l’acabóse, lo que faltaba, el nun va más.
ACAMASE: ponese o metese na cama, tumbase.
ACANCINAR: debilitar, amedranar.
ACANCINASE: ponese débil de salú, pañar una canciana o catarru.
ACANCINÁU-ADA: flacu, débil, con catarru.
ACANGRENAR: garrar cangrena.
ACARBAR: doblar les pates.
ACARETÁU-ADA: caretu, animal cola cara blanca.
ACARIAOR-A: mozu qu’acompaña a otru trabayador o a un pastor y lu ayuda, acarriador.
ACARIAR: llevar coses, apurrir, llevar coses nun carru, acarriar, tresportar.
ACARPANTASE: volvese un carpanta, un vagu o cansáu.
ACARRONCHASE: garrar carroncha una madera, garrar coronchu o coroyu.
ACEASE: ponese ácidu o agriu, agriase.
ACECÍU-IDA: cola respiración fuerte.
ACERCENAR: rompese la madera pol so propiu pesu.
ACEZANDO: llegando cansáu, ensin aliendu.
ACEZAR: respirar con dificultá.
ACHAMPADASE: escondese.
ACHANCAR: chiscar colos pies cuando se pasa un llugar con agua.
ACHANTAR: callar o facer callar conformándose o humildándose.
ACHICORIA: planta con un raigañu usáu pa facer una bebida asemeyada al café, axenxu.
ACHISPAR: mirar y escuchar con disimulu, achisbar.
ACHIPERRES: conxuntu de trastos, utensilios, trebeyos o tarecos.
ACIBURRIU: enfadu d’una persona por nun llograr daqué, decepción.
ACISTAR: encaxar una cosa n’otra, axustar.
ACIZUELU: trampa pa les aves.
ACOCHAR: tapar o esconder, domer a un nenu en cueyu.
ACOCHINAR: pegar, matar.
ACOGOTAR: dar un golpe secu y rápidu (nel cogote).
ACOGOTASE: dase un golpe nel cogote.
ACOLCHONAR: acomodar o acomodase nun colchón, arrellenase.
ACOLGOMAR: enllenar hasta’l coguelmu.
ACOMOU: usu o emplegu de les coses d’un xeitu bonu, correctu, apropiáu o axustáu.
ACOPAR: llimpiar el tueru d’un árbol, conservando sólo la copa.
ACOQUERÁU-ADA con cocos o guxanos.
ACOQUINAR: apoquinar, acobardar, insultar a una persona pa amedrentala.
ACOQUINÁU-ADA: apoquináu, asustáu, axorizáu.
ACORDAR: matar, ferir.
ACORRALAR: facer una corrala, arrequexar.
ACORROPETAR: acorrompinar, llenar dafechu un conteníu.
ACUECAR: cucar, añar al nenu.
ACUELLAR-ACOLLAR: quitar la llana del cueyu les oveyes.
ACUÑAR: morrer, zarrar los güeyos.
ACURTIAR: facer curtiu, lo contrario d’allargar.
ACUTAR: reservar un sitiu allugando un oxetu nél.
ADÁN: persona desdexada, descuidada, vagu.
ADERIEZU: adornu, condimentu de la comida.
ADEVANAR: facer duviellos, quitar bruscamente.
ADOBAR: poner adobu, dar una paliza.
ADREDE: con intención, sabiendo lo que se fai, adré.
ADRÉI: adrede, adré, con intención.
AFACINAR: poner en facines o faces, amontonar, meter muncha xente nun sitiu.
AFANAR: trabayar abondo.
AFIGAL: figal, árbol que da figos.
AFILADERA: piedra p’afilar.
AFOGONASE: cansase, apagase’l llume.
AFUMAR: dar fumu, isar o enguizar a un animal.
AGALLUMBASE: tumbase o deitase d’espaldes.
AGAÑOTAR: garrar pel gañote.
AGARIMAR: abellugase de la lluvia o fríu.
AGARRAR: garrar, garrar les plantes raigañu.
AGATAR: agatiar, xubir o andar como un gatu, agatuñar.
AGOLLECER: marchitar,
AGORA: nesti momentu o tiempu.
AGORERU: que trai el mal agüeru.
AGOSTADERU: pastu que queda depués de la siega d’agostu.
AGOSTIZU: débil, ruinu, cría que nació n’agostu.
AGUACHINAR: enguachinar, embacinar o enllenar d’agua un terrenu.
AGUACHOSU: espaciu de tiempu lluviosu.
AGUACUBA: mecíu d’agua y vinu.
AGUADERA: sucu de desagüe nes tierres, albarda con furacos pa poner los cántaros.
AGUADIH.E: aguadiya, líquidu que sal de granos o feríes.
AGUANDANGAS: aguaderes, furacos pal agua.
AGUARDAR: esperar.
AGUARENTAR: recoyer el ganáu depués de comer y beber.
AGUATE: comida ensin sabor como l’agua.
AGÜELU- A; GÜELU-A: pariente o antecesor en segundu grau.
AGURUÑAR: encoyer
AGUZADERA: piedra p’aguzar.
AGUZAR: sacar punta o filu a daqué, afilar.
ÁINA: aína, tempranu, entovía, hasta esi momentu.
AIRÓN: aire fuerte, furacán.
ALABANCIOSU-A: allabanciosu, dau a allabar o allabase.
ALABANCU-A: persona bruta, sosu, paráu, quietu, ansiosu.
ALBERU: pañu blancu usáu pa echar la llexía na colada, requexu pa la cenrada, calor que queda
llueu d’amatar el llume, llugar averáu al llume.
ALANTRI: alantre, nun sitiu anterior, nun tiempu o llugar posterior.
ALBAÑAL: arbañal, furacu pal desagüe (d’agua sucio)
ALBARCA: abarca, calzáu fechu normalmente de cueru con correes pa suxetalu.
ALBENTISTATE: albentestate, al aire llibre.
ALDRUÉNGANU: pingayu.
ALFAMAR: manta o colcha collorada.
ALFAMARERU-A: esaxeráu, mentirosu.
ALFILETERU: llugar pa guardar alfileres o anfileres.
ALFÓNDIGA: mercáu públicu de granos.
ALFORINES: almacenes o graneros.
ALINDONGASE: vestise bien, ponese guapo.
ALLASTRAR: machacar, amazacotar o apelmazar el suelu pa que quede duru como una llastra.
ALLEGADERA: insturmentu agrícola con travesañu y mangu llargu p’apurrir o recoyer cereal na era.
ALLINIAR: poner en llinia, menaciar a dalguién.
ALLIÑAR: preparar, arreglar, componer o condimentar una comida o una persona, acondicionar.
ALLUMBÁU-ADA: echáu d’espaldes sobre los llombos, tumbáu, deitáu.
ALREDOR: nel sitiu qu’arrodia daqué.
AMATAR: apagar la lluz.
ALMIELLA: carne de gochu endolcada en tela, camisa.
ALZASE: marchar.
ALZADA: marcha pa otru sitiu, actu de partir, emigración.
AMAGÁU-ADA: inútil, imposibilitáu.
AMAÑUZAR: facer mañizos, gavielles, fexes o manoyos.
AMARIZU-A: que ta echando un pigazu.
AMATAR: apagar el fueu o la lluz.
AMOCHASE: baxar la tiesta, achantase, callase, escondese, agachase.
AMODORRÁU-ADA: mareáu.
AMOHINASE: enfadase.
AMOLAR: fastidiar, fadiar, cafiar.
AMOLLECER: ablandar daqué moyándolo con agua.
AMOSCAR: alloñase, enfadase.
AMOYONAR: facer montones de tierra alredor d’una planta pa caltener la humedá.
AMURRIAR: tar triste, murniu, enfadáu, amorrináu.
ANARIGAR: cayer de narices
ANDANCIU: enfermedá qu’afecta a munches persones.
ANDORGA: estómagu, butiellu, bandullu, panza.
ANDURRIALES: fuera del camín
ANGARIYAS: armazón en forma de camina pa llevar feríos o tresportar daqué.
ANGUARINA: abrigu especial pa la lluvia.
ANIANTIS: enantes, nun tiempu anterior.
ANIDIAR: poner nidiu daqué, blanquiar, facer llimpieza, llavase y peinase, ponese nidiu.
ANSIÓN: ansia grande señaldosa.
ANTIER: antieri, hai dos díes.
ANTIGU-A: vieyu, anterior.
ANTIPARRAS: antioyos, gafes.
ANTRUEX.U: antroxu, fiesta enantes de la Cuaresma, traxe raru.
AÑU: riestra o periodu de tiempu de doce meses.
AÑUSGASE: empapizase’l garguelu o romper el garguelu.
APACENTAR: amontonar les facines, gavielles o fexes na era.
APALPAR: tocar repetíes veces o guiase coles manes.
APAÑADERA: tabla o utensiliu que recueye o axunta’l cereal trillao.
APAÑAR: pañar, coyer cola mano o coles manes, recoyer frutos, xuntar la collecha pa trabayala.
APASTRÁU-ADA: inútil, imposibilitáu, amarráu.
APAZONGAR: apaciguar.
APECHAR: sacar pechu o valor, facese responsable d’un actu o situación.
APEGUÑAR: axunta, apegar, tar mui xuntu.
APENCAR: asumir les consecuencies.
APERCATAR: dase cuenta, decatase.
APERRANGARSE: coyer el críu un enfadu, enfocicase, aperriar.
APIMPLARSE: beber demasiada agua.
APIPARARSE-APIPARSE: comer demasiao.
APRISCU: rebañu d’oveyes paríes.
ARADA: actu d’arar, temporada d’arar.
ARAPIL: meseta pequena, tesu.
ARCADA: vómitu secu.
ARGAÑA: planta montés.
ARGUMENTERU-A: persona cuentista, mentirosa.
ARGUMENTU: persona poca cosa o ensin decisión.
ARGUMENTOS: trastos inútiles.
ARICAR: quitar les herbes males col aráu, sallar la tierra.
ARPULLU: sarapullu, ronches o granos na piel.
ARRAMPLAR: llevase too, llevase les coses con codicia.
ARRAMAR: cayer p’atrás, esparder o tirar coses, esparramar.
ARRANAR: agachase como una xaronca.
ARRAÑADERU: angazu pa llimpiar.
ARRAPAZA: pereza, galbana.
ARRAPAZAR: desistir de facer daqué, arrepentise.
ARREBAÑAR: aprobechar lo último de daqué.
ARREDRAR: arredar, separtar, asustar.
ARREGAZAR: arremangar o recoyer les mangues, les perneres o la falda.
ARRIBES: les rodiaes d’un ríu que son montañoses o elevaes.
ARRIBOTA: arribón, alverbiu de llugar.
ARRIEDRU: actu d’amedranar, apavoriar o arredar.
ARRIMADERU: cubierta o techu de piedra afitáu nuna paré.
ARRIPONCIU-A: persona que nun ye áxil, enguedeyosa.
ARRIPONCIOS: trastos.
ARRISCAR: axustar.
ARRISCÁU-ADA: áxil, elegante, de bon ver.
ARRUCHI: arruches, ensin dineru o bienes.
ARRUPIEZU: nenu débil.
ASINA-ASÍN: asina, destamiente.
ASEGURANZA: seguridá.
ASELAR: ponese sele, parar, descansar, recoyese los animales pa pasar la nueche.
ASELASE: parase, ponese cómodu pa descansar o pasar la nueche.
ASISTIMIENTU: asistencia, serviciu que se presta.
ATABICAR: abrochar.
ATALANTAR: dar de comer a los nenos.
ATAÑER: detener a un animal desmandáu, poder facer daqué, axuntar.
ATARRACAR: llenar dafechu apretando, arratar, atarragar.
ATÉLITE: persona que ye una nulidá.
ATENTAR: tocar, cincar.
ATRANCÁU-ADA: con una tranca o pesllera, con problemes económicos.
ATRONAR: haber truena, facer ruíu, facer españíos con pólvora o dinamita.
ATRONICAR: tener una idea confusa de daqué que se diz o se siente.
ATURRIAR: ensordecer, aturdir, alloriar.
ATURULLAR: facer turullu o ruíu, cafiar, molestar, alloriar, atontar, enguedeyar.
ATUSAR: afalagar cola mano pela tiesta o llombu.
AUTASE: paecese.
AVENTAR: tirar o llanzar al aire, escapar, marchar, colar.
AVIASE: dase priesa, entainar.
AVIESPA: insectu himenópteru.
AVINIESTES: familiares.
AVISPINA: planta gramínea parásita d’aspectu asemeyáu a una aviespa.
AVUTARDU: utre, brutu, animal, butri
AX.UNTAR: axuntar.
AZAFATE: cestu pequenu bien trabayáu.
BABIECU-A: tontu, bobu, babayu.
BACÍA: recipiente, duernu, palancana.
BADANA: pelleyu, zurrar la badana o pegar una paliza.
BADANAS: badanes, folgazán.
BAGU: uva esgayada del recimu o piñu.
BAGUYU: pelleyu de la uva, bagazu, magayu.
BALDÁU-ADA: cansáu pol trabayu.
BALDE: recipiente pal agua, pa la ropa o pa llavar, en balde o que nun sirvió pa nada.
BALÉU: actu de baliar, escoba que se fai con esta planta herbácea.
BAMBARRU: llueca.
BANDUYU-BANDUJU: barriga, panza, embutíu asemeyáu al butiellu.
BAÑAL: recipiente pa mexar, bañáu.
BARAÑU: marañu, marallu, filera o estaya d’herba que queda en segando, herba segao d’un
gadañazu.
BARBERU-A: persona que corta o arregla la barba, peluqueru.
BARDA: conxuntu o sitiu d’escayos, artos o plantes xabaces, arbustos o ramascos pequenos, bardia.
BARDAL: bardial, sitiu con escayos, artos o plantes xabaces, monte baxu, zarru provisional, bardia.
BARRAGÁN-A: mozu solteru.
BARRU: insectu que pica.
BARRUNTAR: camentar, intuír, sospechar.
BATUELU: furacu qu’hai en delles cases pa xugar con monedes.
BEBERAX.U: beberaxu, líquidu que se pue beber.
BERREÓN-A: que pega berríos.
BERRERA: campusantu.
BIGARDU-A: mozu altu y flacu
BIGORNIA: xunca pequena de dos cuernos de fierru pa trabayar metales.
BINAR: arimar tierra faciendo sucos con ello d’un llau o d’otru.
BIQUERA: furacu per onde sal l’agua d’una fonte, cañu, manancial...
BIROCU-A: birocu, biliesgu, birolu, bisgu.
BISARMA: ferramienta pa podar y rozar o pa clavar, facer lleña, llabrar madera.., multiusos.
BISBERU: rendixa, furacu pequenu.
BOGAYU: bola o bultu que-y crez al carbayu o a un árbol.
BOIZA: cortín pa pastiar el ganáu namás, normalmente en terrén de difícil cultivu, boriza.
BOLDREGU: gordu, con barriga grande.
BORRA: posos o restos de diferente tipu: residuos orgánicos, restos de fruta, comida, ferviellos...
BORRAJU: borrayu, borraya, brasa, restos del fueu, cenrada, povisa.
BOTONERA: furacu per onde se meten los botones p’abotonar.
BOTOS: botes altes que se calcen típiques de la rexón charra.
BOYADA: rebañu de gües o ganáu vacunu.
BREZAR-ABREZAR: abierzar, cañicar el bierzu.
BROTU: tallu o bultu nuevu de les plantes.
BRUÑAL: brunal, prunal, árbol montés con pinchos y fueya blanco que da un frutu amoratáu.
BRUÑU: frutu del bruñal, brunu.
BUCHE: pollín, burru pequenu.
BUENU-A: cualidá de bonu, que nun ye malu.
BUFAR: echar aire fuerte con ruíos, enfadase.
BURACU-A: furacu o furaca.
BURGAÑU: burguete malu.
BURGUETE: güertos allugaos nos valles con frutales, viña pequena.
BURRU-A: animal de tiru, pereza o galbana.
BUTRI: utre, ave de presa.
CÁ: casa, en cá, en cá de.
CACHANU-A: el qu’anda colos pies o piernes torcíos.
CACHA: ñalga, muslu.
CACHAPA: postiella d’una mancadura o ferida.
CACHAR: partir dalgo, saca-y punta, partir frutos secos.
CACHAROLA: cachera, ñalga, culera, cacha
CACHERA: cachiporra, cachaporra, cachaporru, cayáu qu’acaba nun ñuedu o bola.
CACHETÓN: mormiellada, mochicón, canyuela, mazcada, mocada, guantazu.
CACHIPEGAR: copular los perros.
CACHÓN: muria o presa nos molinos o ríos.
CACHU: trozu o fragmentu.
CACINU: cacín, cazu pequenu.
CALANDARIU: cosa o persona vieya y engurriada.
CALECER: calentar, calecer abrigar,corrompese la carne.
CALECESE: calentase, abrigase.
CALEJU: caleyu, piedra usada pa empedrar caminos, caleyes, víes o suelos.
CALENDARIU: caballu o animal mui flacu.
CALESA: guxán que cría la carne o el xamón al descomponese.
CALNIZU: páxaru asemeyáu al venceyu o andarón.
CALZA: tacu, pina o piedra que se pon nel suelu a les ruedes pa inmobilizales.
CAMÁNDULA: persona mala, con males intenciones, bilorderu, que diz mentires.
CAMANDULEAR: andar diciendo bilordios, mentires o maldaes.
CAMBA: pieza curva de madera de la rueda del carru.
CAMBIZA: cambona, trozu de madera curvu que s’arrastra p’amontonar parva o granu.
CAMOCHA: camorra, tiesta.
CAMPANU: vasu o escudiella pa beber.
CÁNCANU: persona tonta, simple, vieya, fea, pesada.
CANCILLERA: canal de desagüe nes llendes de terrén, cancellera, pasu del terrén.
CANCHERA: llaga o ferida.
CANDAR: pesllar con candáu.
CANDEAL: candial, persona bona, noble, franca, lleal, cariñosa.
CANDELA: flor de l’ancina, del corcu, del maíz, del ablanu, de la nozal, de la castañal, del abeduriu.
Llume o fueu.
CANDÍN: coxu
CANDONGUÉU: actu de pasalo pipa y nun trabayar, folixa, farra.
CANDONGUIAR: salir fuera de casa ensin rumbu, nun dir a trabayar.
CANDONGU-A: folixeru, que lo pasa bien y nun fai los trabayos o llabores, qu’anda a la gueta folixa.
CANEAR: pegar, zurrar.
CANGALLU: güesu del calcañu, calcañu, oxetu estropiáu, mozacu.
CANSERA: cansanciu, galbana.
CANSÍU-A: cansu, frayáu, cansáu.
CANTEAR: cantaciar, tirar cantos o piedres.
CANTERU: cachu pan con muncha corteya que se corta del estremu d’un pan o fogaza.
CANTU; piedra pequena.
CAÑARIEGA: canal que s’abre nos molinos d’agua pa repartir l’agua ya impedir que s’acumule
arena nun solu sitiu.
CAÑARIEGU: treshumante, pelleyu d’una oveya que muerre nel monte.
CAÑIZA: texíu de vares, de blima o cañes cosíu con pielgues de madera pa zarrar una cuerria, zarru
o corralada pa los animales o pa zarrar la caxa del carru.
CAÑIZU: canciella fecha con vares, blima o cañes que fai de puerta pa zarrar güertos, praos,
corralades o xardinos.
CAPACHU: cesta de paya o espartu con ases.
CAPITÓN: golpe dau na tiesta al cayer p’alantre o golpe recibíu nella, vuelta dada cola tiesta.
CARÁMBANU: cachu de xelu colgando.
CARAYA: figu de pebida prieto.
CARBA - CARBIZAL: terrén o monte de maleza espeso.
CARCAÑAL: calcañu
CARÉU: actu de cariar, curiar o llendar los rebaños; pastu o herba que paz el ganáu.
CARETU-A: vaca o animal cola tiesta blanca o con una gran pinta blanca nella.
CARGANCIA: cualidá de cargante, cafiante, molestu o pesáu.
CARGU: piedra dintel, cargueru.
CAROLU: pedazu de pan duru que solía dase de merienda a trabayadores o xornaleros, esmola.
CARONCHÁU-A: caronchosu, podre, que tien caronchu y povisa la madera por tener poliya o bichos.
CARONCHU: insectu, poliya que come la madera y la afuraca.
CARPANTA: galbana, floxera, borrachera, fame.
CARRENDERA: camín de carros, carretera, carrera, carreru, esfuerzu y espaciu que se fai al correr.
CARRETERA: teitu fechu nel corral pa guardar los carros o carretes y pa dellos aperios.
CASA: construcción fecha pa vivir.
CASCAR: falar abondo y ensin xacíu.
CASILLU: cuerria pequena pal ganáu en mediu del campu.
CASTRÓN: insultu asemeyáu a un animal castráu.
CATAR: tocar, alcontrar.
CATIUSQUES: botes pal agua.
CAZU: cacharru pa cocinar o llevar líquidu.
CEBOLLÍN: cebollina de la sementera del güertu que se tresplanta.
CELEMINEAR: andar d’un sitiu pa otru.
CENCEÑÁ: xelada blanca, calambriza.
CENDILLU-A: cenciellu, simple, fácil.
CENTELLA: planta velenosa que se cría nos pantanos.
CEPORRU-A: nenu o nena demasiao gordu.
CÉRCENE: cercén, a cercén, de cuayu, de raigañu, del too.
CERCILLU: marca o corte que se fai nel ganáu nes oreyes.
CEREZAL: árbol que da cerezes.
CERIÑUELA: polea del pozu.
CERNER: peñerar o separtar la farina del trigu.
CERNIDERU: tela que sirve pa cerner, peñerar o pasar la farina o una sustancia separtando los
cachos finos de los gordos, llugar onde se va a cerner o peñerar.
CERRU: llinu llimpiu d’estopa, tela de llinu de bona calidá.
CILLERU: cuartu, cuartu de dormir, almacén, celleru.
COMIQUES: persones que comiquen o comen poco.
CONCEUTU: traza, fisonomía, facha, pinta, aspectu esterior.
CORTINA: cachu de terrén zarráu con un cercu o cerca, cortín, cortinal.
CHABOLU: taramiellu.
CHACHU: mozu, chaval, guah.e.
CHAMBRA: brusa, prenda de vistir interior.
CHAMPOÑA: gaita típica, españíu musical.
CHANCA: zapatu con suela de madera, chancla, chancletes.
CHANCLETES: calzáu ensin calcañu, chancla.
CHANFAINA: guisu charru con sangre, callos, menudos...
CHANFUNÍA: españíu musical.
CHAPARRU-A: persona de poca estatura, baxu.
CHAPERÓN: estropiciu, chapuza,
CHARAÍL: pilón d’agua, fonte d’agua.
CHARRA: piedra pequena pa xuegu de nenos.
CHARRÁN: persona mala, deslleal, birria.
CHARRASCA: navaya grande.
CHARRU-A: natural o habitante de la parte oeste de la provincia de Salamanca onde inda se fala
asturianu o asturlleonés.
CHARRUNU-A: propiu de la rexón charra.
CHASCAR: romper o frayar.
CHASCU: rotura, decepción.
CHEIRAR: goler, goliscar, goler mal, fumar, echar fumu.
CHIAR: gritar, berrar, glayar.
CHIFLA: xiblíu
CHIFLAR: xiblar
CHIFLÁU-ADA: que xibla, llocu.
CHINFLAS; soberbia, aires de superioridá, mal humor.
CHIRUMBRA: bigarda, xuegu de nenos que consiste en dar con un palu a otru pequenu y llanzalu.
CHISCAR: sacar chispes, prender fueu, encender, llanzar arena o agua, comer too.
CHISQUERU: mecheru, utensiliu pa sacar chispes y prender fueu.
CHOLA: tiesta d’una persona.
CHOTA: la manzorga, la mano esquierda.
CHOTU-A: oveya, persona lloca.
CHUPA: moyadura.
CHUPU: oxetu pa chupar o zucar, carambelu.
CHURRU-A: nuviellu, cría del güe o la vaca.
CHURRA: oveya de llana gordo, la llana de la merina yera meyor y valía más.
CHURRAR: turrar o tostar.
CHURRUSCAR: turrar o tostar.
CIERRU: zarru, llomba, elevación del terrén, tesu zarráu.
CIERZU: vientu fríu del nordés.
CIGÜEÑAL: aparatu pa sacar agua de los ríos o pozos.
CIMBLAR: mover o movese daqué oscilando de manera rápida.
CIMERU-A: que ta na cima, no alto, sitiu o pieza más alta.
CINCHA: cinchu o correa p’atar.
CISCAR: tocar cola mano, cincar, entrometese, emburriar.
CISCU: carbón vexetal, enguedeyu, confusión de persones o coses.
CISMA: bilordieru, chismosu, falar mal de daqué provocando división d’opiniones.
CISMAR: meter cisma, enfrentamientu, enfadu o división ente les persones por lo que se diz.
CLISAR: quedar atontáu mirando algo, ablucar, plasmar.
COCHININES: críes del gochu.
COH.ER: coyer, fornicar los gochos o perros.
CONOCENCIA: actu o capacidá de conocer.
COCOSU-A: que tien cocos o guxanos.
COCURUTA: cocorota, cucuruta, parte más alta de daqué, cogorota, cogorote, lo más alto.
CODÍN: manga estrecha del xubón.
CODINA: ensalada de castañes cocíes.
COGÜELMU: escesu de cantidá de granu, líquidu o sustancia que pasa d’una midida.
COLINA: col o berza pequena pa semala. Güertu pequenu.
COMISQUE: que-y da por comisquiar, que comisca o comica, que come poco.
COMISQUIAR: comicar, comer poco.
COMPAÑA: actu d’acompañar, persona qu’acompaña, empresa, conxuntu persones.
COMPARANZA: actu de comparar, ser daqué meyor qu’otro.
CONCEH.U: xunta municipal.
CONCHABAR: ponese d’acuerdu.
CONDUMIU: comida.
CONFRAÑISE: arrascase les espaldes moviéndose contra la ropa puesto.
CONVIDAR: ufiertar un convite, agasayar, pagar o dar comida o bebida, brindar l’asistencia a daqué.
CORROPETE: cogüelmu, escesu, cantidá corrompinada que se sal del recipiente en forma de cume.
CORTINA: güertu, güerta pequena, güertu cercáu, protexíu o acutáu nuna estensión o cortín.
CORTINAL: güerta o patiu acutáu al llau d’una casa.
CORTINAR: sitiu onde hai abondos güertos, cortines o güertes pequeñes.
CORREDOR: solana o galería abierta d’una casa onde suel dar el sol.
CORROBLA: xunta d’amigos pa pasalo bien.
COSCAS: cosques, rebelgos.
COSQUIÑAS: cosques, rebelgos, sensación prestosa.
COSTRALAZU – COSTRALÓN: costrapazu, costrapada, cayida de costazu, de llau o col llombu.
COTARRU: cumal d’un monte pequenu.
COTÓN: pelusa de la llana, trapu de povisa que se forma nes cases.
COTORRU: cuetu pequenu y altu, cume, colláu, tesu.
COTRENA: cotra, capa de porquería, povisa, fumu, grasa o restos que queden por nun llimpialos
nuna superficie o tamién manches nes manes y mangues.
CRISÁU-ADA: clisáu, plasmáu, ablucáu, cegáu pola lluz, atapáu, anubláu.
CUADRA: llugar zarráu y ateitáu p’abellugar al ganáu.
CUADRIL: cadril, parte superior de la cadera.
CUARTERÓN: ventanu d’una cuarta na paré, medida de capacidá equivalente a un cuartu de llibra
CUETU: tesu o llomba pedregosa.
CUERPU: parte principal y más grande d’una persona o cosa.
CUNDIR: condimentar.
CUCHAR: cuyar, oxetu pa comer sopes o caldos.
CUSCURRU: curruscu, cachu duru de pan.
CUTIU, DE: davezu, cada pocu tiempu.
CUTUBÍA: persona llista, espabilada, mañosa o rapiega.
DALLE: gadañu
DAMBOS: los dos, al empar.
DAÑU: diañu, ser malignu.
DEAHECHO: dafechu.
DEBROCAR: poner daqué de llau.
DEGÜELLU: cortáu pela base, a degüellu, con intención de facer el mayor dañu.
DELABRÁU: de pastu, ensin llabrar.
DELADIAR: ponese de llau.
DENDE: a partir d’un tiempu o llugar.
DENGUE: tela, tira o saya de pañu que se crucia nel pechu.
DENTERA: sensación desagradable, ascu.
DEPRENDER: dar conocencies, garrar o pañar conocencies.
DERRENGAR: derrangar, cansar, frayar o quedar con poca fuerza o enerxía, mancar.
DERRENGASE: cansase, frayase.
DERRINGÁU-ADA: derrangáu, cansáu, frayáu, esgotáu.
DERROTÓN-A: que derrota o marafundia’l dineru.
DESAPARTAR: desapartar, separtar, dixebrar, separar.
DESBARATAR: esbaratar, estrozar, gastar, estropiar.
DESBASTAR: esbastiar, quitar la parte gordo qu’estorba d’una piedra o madera pa trabayala.
DESCAMBIAR: cambiar.
DESEGUIDA: darréu.
DESGARRIÁU-ADA: perdíu.
DESGRACIAR: estropiar.
DESLÁU: a un llau de.
DESMALAZÁU-ADA: floxu, cayíu, dexáu.
DESOTRU: al desotru día, el día depués.
DESPABILAR: espabilar, entainar, tener más actividá o capacidá de facer.
DESPACIENCIA: falta de paciencia.
DESPACIENTÁU-ADA: ensin paciencia, cola paciencia perdida, impaciente.
DESPELUX.AR: despeinar.
DESPELUX.AU-ADA: col pelo enguedeyao o revuelto.
DESPELLICAR: quitar el pelleyu o pellica, criticar a dalguién abondo.
DESPERNANCASE: espernancase, esparnancase, esparnar, abrir muncho les piernes o pates,
espatarrase.
DESTRALA-DESTRAL: hachu, hacha pequena.
DESUGAR: ensugar, aclarar la ropa.
DESVISTAR: esllumar, quitar de ver pola muncha lluz.
DIEZMU: décima parte.
DOLENCIA: malura, enfermedá, sensación de malura o enfermedá.
DÚA: caúna de les porciones de tierra que reciben agua d’un riegu por turnu.
DUELU: duelgu, dolor, dolor físicu.
DUERNU: recipiente grande rectangular con dellos usos, comederu d’animales.
DURERU-A: animal de copada dura, difícil de catar o mecer.
EDESA: devesa, monte comunal, prau grande o conxuntu d’ellos.
EMBAÍR: distrayer nalguna ocupación o pensamientu, perder el tiempu.
EMBAÍSE: distrayese.
EMBAÍU-A: distrayíu, entreteníu n’alguna ocupación o diversión.
EMBARRAR: fallar, nun acertar, fallar el golpe.
EMBERRENCHINÁU-ADA: mui enfadáu.
EMBERRIASE: enfadase.
EMBICASE: inmovilizase al tropezar con daqué.
EMBOZ: emboce d’una sábana o tela.
EMBROCAR: entornar, poner boca abaxo, dexar cayer una cosa, cayer.
EMBUCHAR: embutir, rellenar con carne, facer embutíos, enfusar, tragar, comer muncho y apriesa.
EMBUELZA: embueza, güecu cóncavu al xuntar les manes, a embuelzas o a puñaos.
EMBUEZÁ-EMBOZÁ: embozada, cantidá que cabe nuna embueza.
EMPACHOSU-A: qu’empacha o farta, persona molesta.
EMPAMPIROLÁU-ADA: adornáu o vestíu con desaxeración, pomposu, llamativu, vistosu,
empericotáu, pampirolu, estravagante,
EMPANAR: facer granu el cereal maduro, trabayar o cocinar col pan.
EMPAPIZAR: llenase’l papu, atragantase cola comida o bebida, falar con dificultá polos ñervios.
EMPELLÓN: emburrión,
EMPELLOSU-A: llorón, molestu, fastidiáu, pesáu, empecilláu, engarráu, enfadáu, engriescáu, reñíu.
EMPEÑAS: la parte del empeine de les chanques o chancles que ye de cueru y tapa’l pie.
EMPICADERU: oxetu qu’atranca l’aráu al llabrar.
EMPINA: mata de plantes o raigaños qu’atranca l’aráu al llabrar.
EMPUNTAR: dirixir a un puntu, empobinar, encarrilar, encaneyar, apuntar, despidir, echar o mandar
a unu fuera por ser molestu apuntando col deu la salida.
ENANTES-ENDENANTES: enantes, nun momentu anterior.
ENCABRUÑAR: iguar el corte a un dalle, gadañu, foz o aperiu col martiellu.
ENCALCAR: calcar, facer fuercia o presión sobre daqué pa qu’encaxe, entre o cargue mayor cantidá
nello, comprimir o apertar pa reducir el volume o tamañu de dalgo.
ENCAMPINAR-CAMPINAR: empinar o llevantar un cosa per delantre poniéndola p’arriba, empinar
un carru o vehículu per delantre.
ENCANGALLAR: dar a facer una cosa que nun s’aprecia.
ENCAÑAR: poner ente dos cañes o tables, endolcar o tapar una mancadura.
ENCETAR: encetar, entamar algo pa comer quitándo-y el primer cachu: un pastel, un xamón...
ENCHISCAR: pegase dos persones, chincar a otru retándolu pa pelease con él.
ENCLAREAR: esclariar un líquidu.
ENCOMENZAR: escomenzar, emprimar, empezar, entamar.
ENCORUX.AU-ADA: agacháu, encoyíu, sentáu nos calcaños, cola espalda curva, con xepa, xiba o
gorrumba, encuruxáu.
ENDENANTES: enantes, antes.
ENFOSCAR: metese na foyarasca o fusca pa tapase, cubrise, ocultase, arropase o escondese por
exemplu de la calor, cubrise, arropase, escondese, ocultase.
ENFURNIR: meter una cosa a presión pa que quepa, enfusir, enfusar, fundir, embutir, atollar.
ENGAÑOTES: dulce fechu nel sartén con farina, miel, aceite y aguardiente.
ENGARABITAR: quedar entumíu dalgo pol fríu o pol reuma por exemplu los deos.
ENGARAÑÁU-ADA: entumíu, encoyíu pol fríu, enllenu de fríu, enfriáu abondo.
ENGARAÑASE: enfriase abondo.
ENGARRIU: molestia, persona poca cosa, inútil.
ENGATUSAR: tratar d’engañar.
ENGOLONDRASE: engolfase con amores.
ENGÜERAR: calecer los güevos pa que nazan les críes.
ENGULEMA: pretestu pa nun trabayar.
ENGURRUBIÑÁU-ADA: engurribináu, encoyíu pol fríu o por otra causa, engurriáu, arrugáu.
ENLANCHAR: cubrir el suelu con lanches o llábanes.
ENMANDILAR: poner un mandil o tela na cintura o barriga.
ENREBUJAR: endolcar, envolver, arrebuyar.
ENREDAR: molestar por exemplu los críos desordenando coses y xugando per dientro casa, xugar.
ENREDIQUE: nenu que molesta enredando, traviesu.
ENTÁ: entovía, inda, tovía.
ENTAVÍA- ENTOVÍA: entovía, inda, tovía, entá.
ENTE: pesona de pocu xacíu o xuiciu.
ENTEOSU-A: envidiosu, antoxadizu.
ENTISNAR: manchar de negro.
ENTERRIAR: ponese terriu, tensu, enfocidar, odiar, tener manía, tirria o antipatía.
ENTOLLAR: meter nun tollu, pozu o furacu, ocultar.
ENTOÑAR: soterrar, fundir na tierra, introducir toñu o brotu na tierra.
ENTOÑÁU-ADA: cosa mui sucia, mancháu.
ENTRECUESTU: costellar.
ENTREPANES: terrén de pastos ente semaos.
ENTREQUEDENTE: protestón, pesáu, ruin, molestu.
ENTRIZAR: coyer, suxetar, pinzar, axustar, encaxar.
ENVAER: perder el tiempu.
ENVIZCAR: facer que daquién tenga gana de daqué, isar, encerriscar, encaprichase. ENX.ALUDRAR: enxaburcar, emporcar, engochar, ensuciar con barru.
ENZURRIONASE: nun llegar a granar los cereales pol escesu calor y falta humedá.
EMBILORTAR: atar, enriestrar, venceyar los fexes o cuelmos con bilortos, atadures o venceyos.
EMBOCAR: llanzar o dirixir a un puntu o a un entamu o boca.
ENANCHAR: facer más anchu.
ENCABRUÑAR: meyorar el filu al gadañu o guadaña.
ENCUADRAR: meter na cuadra.
ENFASTIAR: fastiar, fartucar, fadiar, producir fartura o fadiu.
ENFILASE: emborrachase.
ENFOSCADERU: llugar foscu, tapecíu y pindiu.
ENFOSCAR: facer foscu, tapar, cubrir, tapecer, cementar o tapar una paré pa pintala.
ENFOSCASE: tapase, escondese, tapecese, cubrise.
ENFURRUÑASE: enfadase, enfurruscase.
ENGATUSAR: engañar con afalagos.
ENGÜERAR: calecer los güevos pa que nazan les críes.
ENLANCHAR: poner lanches o lloses en suelu o paré, enllosar.
ENVIEJAR: avieyar.
ESBAGAR: quitar les uves o racimos o caese soles, quitar el bagu.
ESBANDUJAR: sacar el banduyu o coraes a un animal, estripar, espedazar.
ESBARATAR: estrozar, romper.
ESBARRANCAR: rozar una paré desprendiendo un trozu, desconchar o desencalales, esbarrumbar.
ESBLANQUINÁU-ADA: esblanquiñáu, descoloríu.
ESBOCARRÁU-ADA: esbocaláu, malfaláu, esllinguáu, descaráu, sinverguenza.
ESBORCELLASE: saltar un líquidu los bordes de los recipientes.
ESBREAR: estrozar daqué con muncha fuercia o violencia, esbrexar.
ESBREASE: esbrexase, esbrexar, trabayar con brenga o fuercia, esforzase, escedese nel trabayu.
ESBLANQUIÑAR: tornase blancu o descoloríu.
ESCABECHINA: estrozu o matanza.
ESCABULLAR: esfoyar, quitar el cascubiellu, cascullu o cascu a bellotes, castañes
ESCACHAR: romper o francer en cachos, partir coses como frutos secos, fender o frayar, cascar.
ESCAECER: pasar un decaimientu físicu o moral.
ESCALECER: agarrar calor, calentar o calecer.
ESCAMPAR: quitase les ñubes y esclariar el día.
ESCANCIAR: echar bebida nos vasos.
ESCANGALLAR: estropiar, estrozar, estrapallar.
ESCAÑETA: escañu como siella allargada.
ESCAÑU: bancu anchu con respaldu onde pueden sentase delles persones xuntes.
ESCARABANCHASE: subise a un sitiu altu o difícil.
ESCARABAÑÓN: planta de cañes llargues o escoba que son de piornu ensin pinchos con poca
fueya, persona alta y ensin gracia.
ESCARBAYASE: esfacese en cachos al partise o rompese, escarabayase, esferrunchase.
ESCAREASE: ponese áspero la piel.
ESCARMENAR: trabayar o esponxar la llana o el pelo pa desenguedeyalo.
ESCARNAR: quitar la carne del güesu.
ESCARRANCHASE: tar coles pates abiertes sobre un árbol, burru..., ponese cómodu de cualquier
manera y en cualquier sitiu.
ESCARZU: trozu d’árbol secu y podre.
ESCOBA: arbustu paecíu al piornu de cañes llargues, escarabañón.
ESCOBAL: piornal.
ESCOGOTAR: echar el cogote hacia les espaldes o doblar la tiesta p’atrás.
ESCOJENCIOSU: que-y presta escoyer muncho y lo meyor.
ESCOLOMBEAR: columpiar, colingar.
ESCOPETÁU-ADA: aventáu, que sal corriendo.
ESCORONAR: quitar la corona.
ESCOTAR: aforrar, reservar
ESCOTERU-A: que va mui poco abrigáu o llixeru, que nun lleva carga, que va solu ensin compaña.
ESCUCHIMIZÁU-ADA: delgáu.
ESCURECER: ponese escuru, atapecer.
ESCRIBANA: páxaru pequenu de cara mariella con banda prieta pelos güeyos, los sos güevos paez
que tán escritos.
ESCRIÑA: escriñu, cesta grande y redonda de paya pa dellos usos como llevar el salváu o fariellu del
cereal, o cebar animales....
ESCUAX.ERINGAR: escuaxeringar, estrozar, estropiar, esgonciar, romper dafechu.
ESCUCHUMIZÁU-ADA: escuchimizáu, flacu, ruin, perdelgáu, esmirriáu.
ESCUELLA: escudiella.
ESCUPIÑA: cuspíu, saliva.
ESCHANGAR: changar, estropiar, estrozar, esgonciar, escuaxeringar.
ESCHANGÁU-ADA: changáu, escuaxaringáu, esgonciáu, estrozáu.
ESCURRIÑAX.AS: restos de cualesquier xeitu.
ESFALLAR: resbalar o cayer el ganáu o persones despeñándose en terrén montañoso o falles.
ESFALLASE: cayese per una falla.
ESF.AMBRIÁU-ADA: esfamiáu, con abonda fame.
ESFANDANGAR: desencaxase, estropiar, estrozar, rompese o desfacese una cosa.
ESFANDANGASE: desencaxase, estropiase, estrozase.
ESFARAYÁU-ADA: esfaxazáu, cola ropa mal puesto o axustao.
ESFARRAPÁU-ADA: mal vestíu, esfechu, rotu, con farrapos.
ESFOLAR: esfollar, quitar el fuelle o pelleyu.
ESFOLICAR: quitar cualesquier cosa, arruinar.
ESGANCHA, A: a esgaya, asgaya, a mamplén, a montón, abondo, a tutiplén, a voluntá.
ESGANCHAR: estropiar.
ESGAÑITASE: quitase o rompese’l gañote, garguelu o gorxa.
ESGARRANCHASE: abrir abondo les piernes, escarranchase cómodo nuna cama o sofá.
ESGARRAR: quitar les rames d’un árbol, arrincar.
ESGARRIAR: perder, nun atopar daqué, confundise, enquivocase.
ESGARRUMBAR: esgorrumbar, cayese daqué fecho, cayese una paré o una muria, esbarrumbar.
ESLAVAZÁU-ADA: esllavazáu, comida como la llavaza, comida mal fecha y ensin gustu, estropiada.
ESLETU-A: que mira fixo, ablucáu.
ESMADRÁU-ADA: ensin madre, allocáu.
ESMOCHAR: quitar o rompese un cuernu a un animal.
ESMORRASE: dase un golpe nos morros o focicos.
ESMORRIÑASE: enfermar grave de morriña o morrina, esmorriñase de risa, morise de risa.
ESMORRONASE: cayese de morros
ESMURRIASE: cayese de morros, partise de risa.
ESMOSTOLASE: dase de cara contra’l suelu.
ESNAGUASE: llenase’l terrén o suelu d’agua.
ESNARTAR: desiguar los miembros.
ESNUCAR: rompese la nuca, escogotar.
ESPACHURRAR: aplastar.
ESPALDILLAR: romper o desiguar la espalda.
ESPAPOTAR: esfacer o ablandase demasiao les comides por cocinales demasiáu tiempu.
ESPAPOTASE: esfacese delles comides por cocinales demasiáu tiempu sobretoo les llegumes.
ESPARABANÁU-ADA: espatarráu, espardíu, esparramáu, ponese cómodu abriendo piernes y
brazos.
ESPARRAMAR: esparder, tirar.
ESPARRIAR: chiscar, salpicar.
ESPATARRÁU-ADA: coles pates abiertes.
ESPELDAR: medrar, crecer, espolletar.
ESPELINGAR: torcer, poner de llau.
ESPENDOLAR: desordenar, comportase desordenadamente.
ESPERRIAR: salpicar un líquidu o saliva, espirriar, regar un poco con poca agua.
ESPETAR: clavar un espetu, clavu, punta o palu; soltar una frase a dalguién o con intención de ferilu.
ESPETERA: cosa dexada o llantada nel llugar que nun-y correspuende.
ESPETILLASE: quedase mirando fixo ensin mover los güeyos.
ESPETILLÁU-ADA: persona mui espetada, llantada, plantada, segura de si mesma, ufana.
ESPINDARGA: persona alta y delgada, como una espingarda o escopeta de cañón llargu.
ESPIORNOS: piornos, especie d’escoba con pinchos.
ESPIPARRAR: aplastar, estripar.
ESPITA: tapón o palu que tapa´l furacu d´un tonel, grifu.
ESPOTRICAR: saltar pequenos llumes ingrientes d’un fueu, criticar a dalguién.
ESPURRISE: estirase.
ESTAMPANAR: llanzar dalgún oxetu pa qu’esplote o reviente contra daqué, arreventar, romper, tirar.
ESTARIBEL: mostrador.
ESTENDÍU-A: esparcíu, espardíu, tendíu.
ESTERCAR: cagar el ganáu.
ESTI: axetivu amosativu.
ESTILLA: estiella, trozu pequenu de madera.
ESTITAR: quitar la caxina de les llegumes o pipes, quitar los titos o arbeyos.
ESTÓRDIGA: tira del pelleyu de la pata d’una animal que se saca pa facer abarques, faza de tierra
llarga y pindia que ye difícil de trabayar, camín o carretera rectu y llargu.
ESTOX.ÁU-ADA: probe, suciu, esmirriáu, poca cosa, feu.
ESTOX.OSU-A: probe, esfarrapáu, suciu, esmirriáu.

ESTRADA: tabla sostenida por cuerdes pa facer un estante.
ESTRAMPALLAR: estropiar, descomponer, desiguar.
ESTRAMPIZAR: caminar lloñe y ensin rumbu, abayar, analayar.
ESTRAÑAR: señardar daqué; sentir l’ausencia, marcha o pérdida de dalgo.
ESTRIBAR: apoyar, poner los estribos.
ESTRIPAR: sacar les tripes, presionar y francer o romper daqué, deformar, apoyar con fuerza.
ESTRÉBEDES: trébedes, armazón de fierru con pates pa cocinar.
ESTRONCAR: debilitar daqué, quitar el troncu.
ESTRONCHASE: cansase, cansase por andar de folixa o farra, estrozáu.
ESTRONCHAPEALES: estropiador, estrozón, que tolo rompe.
ESTROPICIU: estrozu.
ESTRUMPIR: estopar, españar, esplotar, restallar, estrompar.
ESTRÚPIU: estopíu, españíu, esplosión, restallón.
ESTURRAR: esturriar, poner duro y prieto daqué por calecelo demasiao.
ESVAFAR: echar el vafu, perder fuerza o gas.
F.ABLA: fala, dialectu, llingua, idioma.
F.ACER: facer.
FACHENDA: persona gayolera, folixera, fachendosa, fardona, presumida, una fiesta o folixa.

F.ALDETA: faldeta, falda.
FALDIQUERA: faltriquera, monederu, bolsa de tela atada na cintura, farracu, farraca.
FALLA: peñatu o peña grande allugada arriba nun llugar eleváu, típica de Les Arribes del Dueru.
FALTRIQUERA: faldiquera, monederu, bolsa de tela atada na cintura, farracu, farraca.
FALTU-A: fatu, tontu.
FANDANGA- U: muyer de mala fama, amante, querindonga.
FANEGA: faniega, midida de capacidá qu´equival a unos 50 ó 55 llitros.
FARALLU: fariellu, poxa, migaya.
FARAMENDU: manta de colores que se pon enriba l’albarda.
FARANGA: faraganería, folgazanería, vagancia.
FARDAR: presumir.
FARDEL: bolsa de tela o sacu pequenu.
FARDELA: bolsa o sacu pequenu.
FARÉS: violeru, que toca o fai violes.
FARFULLAR: falar en voz suave faciendo comentarios.
FARINA-F.ARINA: sustancia producida de moler granos de cereal.
FARINATU: embutíu de pan amasao con sangre y especies.
FARIÑA: restos de la molienda que queden nes pieces del molín.
FARIÑU-FARIÑA: tierra de mala calidá.
FAROLLU: fariellu, migayes de pan, restos de cereal.
FARRA: folixa, xorda, parranda.
F.ARRAMPLU: farramplu, farraspu, cantidá pequena de daqué, faraguya, farrapu.
FARRAPA: restu o restos que queden d’una cosa.
FARRAPASTROSU-A: con farrapos.
FARRAPU: prenda o tela de vistir vieyo y roto, cantidá pequena.
FARRAS: fiestes en xeneral.
FARRUCU-A: presumíu, enfadáu.
FATU – F.ATU: fatu, conxuntu de tola ropa o prendes de vestir.
FATU-A: entrometíu, escaciplón, que quier ver y sabelo too.
FAX.INA: faza, llousa dedicada al cultivu, güerta.
FEDEGAR: amasar.
F.ELECHU: felechu
F.ERRAR: ferrar, poner fierru a daqué, reforzar con fierru daqué: calces, ruedes, oxetos; aferrar.
F.ERRUX.E: ferruñu, fierru ferruñosu.
FICAR: morrer.
FIELATU: aduana.
FIERRU: palanca de fierru.
F.INCAR: clavar, caer pal suelu, fincar, poner la zancadiella.
FISGAR: esclucar o espiar.
FLOREAR: escoyer flores, escoyer lo meyor d’una cosa.
F.OLLÍN: povisa prieto.
FORGAX.AS: forgaxes, cachos pequenos o restos de madera, coses pequenes ensin valor, migues.
F.ORMIGU-A: formigu, trabayador, inquietu, incansable, guetador.
FORNU - F.ORNU: sitiu o aparatu pa cocer, asar o cocinar.
FORRAX.E: verdura en xeneral, ferrén.
FORROÑOSU-A: oxidáu, con ferruñu.
FOSCU-A: cubiertu de foyarasca, plantes monteses, broza o artos, pelo rizoso.
FRACATÚA: discusión, griesca, riña, bronca, engarrada, falcatrúa, trampa, zancadiella.
FRASCA: xeitu de persones en sentíu despectivu.
FRECHAL: fráxil, que se pue romper.
FRESNERA: sotu de fresnos.
FRESQUERA: caxón onde se metíen alimentos pa tar frescos.
FRÉX.OLES: fabes, fréxoles.
FREX.ÓN: fréxol, faba pinta.
FRÍAS: páxaru de tamañu regular con corbata colorada.
FRITAR: fritir, frir.
FRÍU: temperatura baxo.
FRONTEAR: travesar.
F.UENTI: fuente, fonte.
FULERU-A: mentisoru, persona poco fiable.
FUMU: mantu o capa superficial de la tierra, humus.
F.UNF.UÑAR: fuñar, refungar, reburdiar, razcañar, remuñar, protestar.
FURAÑU: tabla que vien de la serrería deteriorada o mal cortada.
FURRIONA: fiestona con comida y cantarinos, dir de furriona.
FURRULAR: que fai la so función o usu a xeito.
FUSA: embudu, especie d´embudu fechu de cuerna.
FUSCA: foyarasca, plantes monteses, broza, artos.
FUTRAQUE: especie de mandil.
FUTRIQUE: inútil, fatu.
GACHU-A: colos cuernos p’abaxo.
GAGU-A: que fala mal o pronuncia col garguelu o la nariz.
GALANA: margarita.
GALANU: gris, ente blancu y negru.
GALBANA: falta de gana de facer coses, floxera, debilidá.
GÁLBANA: caxina de los arbeyos.
GALLARÍN: botón, yema de la xara.
GALLEGU: vientu del noroeste.
GAMÓN: planta montés que da unes vares con flores blanques en piñu.
GAMONA: tallu secu de gamón o planta montés col que se prendía´l llume.
GANA: intención, deséu, buena gana de complicase la vida: menudu deséu de compliase.
GANÁU: conxuntu d’animales.
GANCHAL: roca o sitiu cubiertu de roca, canchal.
GANDAYA: fruta verde y ruino que val poco pa comer, castañes o frutos del suelu, mala xente.
GANDINGA: coraes, menudos o restos.
GANDUL-A: vagu.
GARDUÑA-U: fuina, gatu montés.
GARLEAR: garllar, gorgoxar, entamar a falar col garguelu sobre too los nenos pequenos.
GARULLU-A: que nun ta maduru, adultu que fai coses de nenu, faltu de gracia.
GARRAÑA: tela d’araña.
GARROTÍN: gorru.
GARULLA: conxuntu de frutos secos que se da a la xente o convidaos.
GATA: aguyeta, dolor de músculos pol escesu d´exerciciu.
GATERA: furacu pal pasu d’animales pequenos.
GATUÑA: ortiga.
GAVIA: fendidura nel terrén, sucu que se fai pa llantar árboles o plantes, cestu, caxa, vara.
GAYOLA: pescuezu llargu y delgáu.
GAYU: glayu, páxaru de color pardo que canta.
GAZAPU: gaxapu, recipiente de madera o cuernu pa llevar la piedra d’afilar.
GOLER: percibir sensación peles foses nasales.
GOLFA: wolframiu.
GORDURAS: embutíu colloráu fechu a base de grasa del gochu.
GORGORITU: burbuya pequena.
GÓRGORU: tragu o sorbiatu.
GORULLU: los deos de la mano xuntos.
GORX.AS: gorxa, pescuezu, garguelu.
GOTINA: gota o pingarata pequena
GRANA: semiente, pebides.
GRANDE: persona de mayor edá.
GRIYO: conxuntu de piedra menudo, grih.o.
GRUMAR: dar una paliza, dar golpes.
GUA: xuegu de nenos que se fai en suelu con caniques o boles pa meter nun furacu.
GUANTADA: mormiellada, guantazu, golpe col guante.
GUAÑAR: echar un brotu o bultu les plantes.
GUAPU-A: que tien guapura, políu, que nun ye feu.
GÜEDA: chiva desque naz hasta cumplir un añu.
GÜELU-A: pariente o antecesor en segundu grau.
GÜERA: ave o pita llueza que ta guariando los güevos.
GÜERAR: guariar o incubar los güevos pa que surdan les críes.
GÜESILLOS: pastes de dulce.
GÜEVU: célula o cuerpu del que surden les críes.
GÜIL: cuartu p’allugar los gües o vaques, cuartuchu probe.
GURULLA: curuxa.
GURULLU: enriedu.
GURRIATU: cría del gochu, gochu pequenu, persona pequena, persona ruina.
GURRUMINU-A: gurrismín, gorrumbu, nenu pequenu, poca cosa.
GURUPÉNDOLA: ave paseriforme de picu grande y curvu con un cantu peculiar.
GUSARAPA: guxán, muérganu sexual d’una nena.
GUSARAPU: cualesquier bichu o guxán.
HACHINA: hachu, hacha pequena.
HARAGÁN-A: faragán, vagu.
HARRAPIEZU-A: farrapiezu, mal vestíu.
HERRADA: cacíu redondu de chapa, cubu redondu xeneralmente metálicu, ferrada.
HERRÉN: ferrén, forraxe, herba que s´echa de comer al ganáu.
HERRENAR: alimentar al ganáu con ferrén o forraxe.
HIBIERNU: estación fría del añu.
HINCÓN: fincón, finxu, fitu, moyón o palu llantáu en suelu pa desllindar finques.
HINCHIR: enllenar, inflar, enllenase de comida o bebida.
HOLGÓN: folgón, folgazán, que nun fai el trabayu.
HONDONAL: fondonada, fondigonada, terrén baxo y húmedo.
H.OQUE: de h.oque, de baldre, de pega, gratis.
HORTOLANA: planta del tipu menta mui arumosa.
HUMERU: fumeru, llugar o cuartu onde s´afumen los embutíos pa que curen o sazonen, llar, foguera.
HUMIENTU-A: fumientu, que tien fumu, afumáu.
HURA: fura, furacu.
H.URDANU-A: persona de Las H.urdes.
H.URDES: rexón del norte de Cáceres onde se fala’l castúo.
HURMIENTU: formientu, pastia con fungos usao pa facer pan.
H.URRUMIAR: xurgar, xixilar, fisgar, fisgoniar.
ILESIA: institución cristiana, templu.
IMPLAR: enllenar dafecho dalgo, enllenase.
INCLÍN: inclinación, calter, gustu, preferencia, temperamentu, manera de ser, cualidaes.
INFUSAR-ENFUSAR: usar una fusa o embudu pa meter una masa notra cavidá pequena.
INGUARINA: anguarina, prenda especial pa protexese del agua y del fríu, capa de tela grueso, chal.
LAGUMÁN: folgazán, vagu.
LAMBECULOS: combayón.
LAMBER: llamber, pasar la llingua nuna superficie o sustancia.
LAMBRIADA: llambionada.
LAMBUCEAR: arrebañar.
LAMPARÓN: llamparón, mancha.
LANCHA: llosa de piedra.
LASTRA: llastra, llosa de piedra plana que sirve pa facer suelos, parés, zarros...
LAU: llau
LECHERIEGAS: plantes verdoses de salvia de látex.
LENTU-A: llentu, húmedu, blandu, que cede al tactu, moyáu.
LÍGRIMU-A: puru, castizu, aptu, ensin cargues, fuerte.
LIVIANU: llivianu, polmón d’un animal.
LOCAH.ADA: ruíu fechu con llueques, llocaxada.
LOMBA: llomba, espalda, tirase de lombas, tumbase.
LOMBU: llombu, parte posterior del troncu humanu o animal.
LONGARES: llongu, persona llonga, alta y delgada.
LUCERU: lluceru, encargáu de les lluces, obreru que curia les llinies eléctriques ya instalaciones.
LUMBUJU: planta herbácea.
LUNTRIA: llondra.
LLÁBANA: piedra llisa, grande, achaplada.
LLAGAÑA: sustancia de les glándules llarimales.
LLAMUERCA: llamuerga, sitiu d’agua y barru.
LLARES: llaries, calamiyeres, cadenes con ganchos pa colgar nel llar.
LLASTRA: pierda plana y grande.
LLELDA: lleldu, sustancia con fungos o enzimes pal formientu de pan o comides.
LLELDAR: formientar la masa cola que se fai pan o otres comides.
LLORDA: persona poco decidía que dexa la iniciativa o ventaya a otros.
LLORGA: lloriga o sitiu onde se críen les llebres, tamién lurga.
LLOVISNEAR: llovisnar, cayer agua menudo.
LLUME: lluz y calor, sitiu onde hai fueu.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               





Volver al foro

Responder


Nombre / Nick
EMail
Subject / Titulo
Link a tu Web
Recibir un email
     cuando mi mensaje sea contestado
Mensaje